Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đầy biến động, xung đột địa chính trị giữa Israel và Iran đã đẩy giá dầu và năng lượng tăng mạnh, kéo theo nhiều hệ lụy đối với các ngành công nghiệp phụ thuộc vào nguyên liệu đầu vào, đặc biệt là ngành dệt may Việt Nam. Là một trong những quốc gia xuất khẩu dệt may hàng đầu thế giới, Việt Nam đang phải đối mặt với áp lực chi phí lớn hơn do giá sợi tổng hợp polyester tăng cao, phần lớn nhập khẩu từ Trung Quốc. Bài viết này sẽ phân tích tác động của biến động giá nguyên liệu đến ngành dệt may Việt Nam, đồng thời đưa ra các giải pháp giúp doanh nghiệp thích nghi và phát triển bền vững.
Xung đột Israel - Iran và giá dầu tăng vọt
1. Nguyên nhân giá dầu tăng
Căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông, đặc biệt là xung đột giữa Israel và Iran, đã làm dấy lên lo ngại về sự gián đoạn nguồn cung dầu mỏ, đặc biệt tại eo biển Hormuz – tuyến đường vận chuyển dầu huyết mạch của thế giới. Theo thông tin từ Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV), giá dầu thô WTI đã có thời điểm tăng gần 10 USD/thùng chỉ trong một ngày do tâm lý lo ngại về nguồn cung bị gián đoạn.
Giá dầu tăng không chỉ ảnh hưởng đến ngành năng lượng mà còn tác động mạnh đến các ngành công nghiệp sử dụng nguyên liệu hóa dầu, như sản xuất sợi tổng hợp polyester – một thành phần quan trọng trong ngành dệt may.
2. Tác động đến chi phí sản xuất sợi tổng hợp
Sợi tổng hợp polyester được sản xuất từ các sản phẩm hóa dầu, vốn chịu ảnh hưởng trực tiếp từ giá dầu thô. Khi giá dầu tăng, chi phí sản xuất sợi polyester cũng tăng theo, khiến giá sợi trên thị trường toàn cầu leo thang. Theo báo cáo từ Sunsirs, giá sợi polyester tại thị trường Trung Quốc đã tăng từ 10% đến 18%, gây áp lực lớn lên các doanh nghiệp dệt may Việt Nam phụ thuộc vào nguồn sợi nhập khẩu từ quốc gia này.
Ngành dệt may Việt Nam và áp lực từ chi phí nhập khẩu
1. Tầm quan trọng của sợi tổng hợp polyester
Ngành dệt may Việt Nam là một trong những ngành xuất khẩu chủ lực, đóng góp hơn 40 tỷ USD kim ngạch xuất khẩu mỗi năm, đứng thứ ba thế giới sau Trung Quốc và Bangladesh. Tuy nhiên, Việt Nam nhập khẩu tới 53% nguyên phụ liệu dệt may từ Trung Quốc, trong đó sợi tổng hợp polyester chiếm tỷ trọng lớn. Sự phụ thuộc này khiến ngành dệt may Việt Nam dễ bị tổn thương trước những biến động giá cả trên thị trường quốc tế.
2. Áp lực chi phí sản xuất gia tăng
Giá sợi polyester tăng đã làm tăng chi phí sản xuất của các doanh nghiệp dệt may, đặc biệt là những công ty hoạt động theo mô hình FOB (chủ động từ nguyên liệu đến thành phẩm) như May Sông Hồng (MSH) hay Dệt may Thành Công (TCM). Theo SSI Research, chi phí nguyên liệu đầu vào tăng đã khiến biên lợi nhuận gộp của các doanh nghiệp này bị thu hẹp đáng kể.
Ngoài ra, chi phí vận chuyển cũng tăng cao do giá xăng dầu trong nước tăng mạnh, từng chạm mức gần 25.000 đồng/lít vào năm 2021 – mức cao nhất trong bảy năm. Điều này càng làm gia tăng áp lực lên giá thành sản phẩm, khiến doanh nghiệp rơi vào tình trạng “tiến thoái lưỡng nan”: không thể tăng giá bán do cạnh tranh khốc liệt trên thị trường quốc tế, nhưng lợi nhuận lại bị bào mòn bởi chi phí đầu vào.
Thách thức và cơ hội cho ngành dệt may Việt Nam
1. Thách thức từ biến động giá nguyên liệu
Sự phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu: Việc nhập khẩu phần lớn sợi polyester từ Trung Quốc khiến doanh nghiệp Việt Nam dễ bị ảnh hưởng bởi các chính sách thương mại hoặc biến động giá cả từ thị trường này. Đặc biệt, các hành vi bán phá giá sợi polyester từ Trung Quốc và Ấn Độ đang gây khó khăn cho các nhà sản xuất sợi trong nước.
Áp lực lạm phát toàn cầu: Lạm phát gia tăng ở các thị trường xuất khẩu chính như Mỹ và EU làm giảm sức tiêu thụ, khiến các đơn hàng dệt may giảm về thời gian và khối lượng.
Yêu cầu về sản xuất xanh: Các hiệp định thương mại tự do (FTA) yêu cầu truy xuất nguồn gốc nguyên liệu và sản xuất bền vững, tạo thêm áp lực cho doanh nghiệp trong việc đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế.
2. Cơ hội để chuyển đổi và phát triển
Mặc dù đối mặt với nhiều thách thức, ngành dệt may Việt Nam vẫn có những cơ hội để thích nghi và phát triển:
Đa dạng hóa nguồn cung: Doanh nghiệp có thể tìm kiếm các nhà cung cấp sợi polyester từ các quốc gia khác như Ấn Độ, Bangladesh, hoặc các nước ASEAN để giảm sự phụ thuộc vào Trung Quốc.
Đầu tư vào sản xuất sợi trong nước: Các doanh nghiệp như Nhà máy Xơ sợi Polyester Đình Vũ đã đạt được thành công trong việc sản xuất sợi tái chế chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu của các hãng thời trang quốc tế.
Chuyển đổi xanh: Đầu tư vào công nghệ sản xuất bền vững và sử dụng năng lượng tái tạo có thể giúp doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu của các thị trường khó tính như EU và Mỹ, đồng thời giảm chi phí năng lượng trong dài hạn.
Giải pháp cho doanh nghiệp dệt may Việt Nam
Để đối phó với biến động giá nguyên liệu và giảm áp lực chi phí, các doanh nghiệp dệt may Việt Nam có thể áp dụng các giải pháp sau:
Tối ưu hóa quy trình sản xuất: Sử dụng các giải pháp tiết kiệm năng lượng và tối ưu hóa quy trình để giảm tiêu thụ dầu và điện.
Đàm phán hợp đồng linh hoạt: Thương thảo với các nhà cung cấp để có điều khoản giá và thanh toán linh hoạt hơn, giảm rủi ro từ biến động giá cả.
Phát triển sản phẩm giá trị gia tăng: Tập trung vào các sản phẩm sợi tái chế hoặc sản phẩm thời trang cao cấp để tăng biên lợi nhuận.
Tăng cường xúc tiến thương mại: Tham gia các hội chợ quốc tế và hợp tác với các đối tác nước ngoài để mở rộng thị trường xuất khẩu, đặc biệt là các thị trường tiềm năng như châu Phi.
Chính sách hỗ trợ từ chính phủ: Hiệp hội Dệt may Việt Nam (VITAS) cần tiếp tục đề xuất các chính sách hỗ trợ như giảm thuế VAT, cải cách thủ tục hành chính, và áp dụng biện pháp phòng vệ thương mại để bảo vệ ngành sợi trong nước.
Biến động giá nguyên liệu do xung đột Israel – Iran và giá dầu tăng cao đang đặt ngành dệt may Việt Nam trước những thách thức lớn, đặc biệt là áp lực chi phí sản xuất sợi tổng hợp polyester. Tuy nhiên, với chiến lược đúng đắn như đa dạng hóa nguồn cung, đầu tư vào sản xuất bền vững, và tận dụng các cơ hội từ thị trường quốc tế, ngành dệt may Việt Nam hoàn toàn có thể vượt qua khó khăn và tiếp tục khẳng định vị thế trên thị trường toàn cầu. Việc phối hợp giữa doanh nghiệp, hiệp hội, và chính phủ sẽ là chìa khóa để đảm bảo sự phát triển bền vững trong bối cảnh kinh tế đầy biến động.
Bài viết này được xây dựng với sự hỗ trợ của AI, phản ánh góc nhìn cá nhân và đã được biên tập viên kiểm duyệt kỹ lưỡng. Để biết thêm thông tin chi tiết, vui lòng liên hệ trực tiếp với THTTEX.