Việt Nam đang khẳng định vị thế là trung tâm sản xuất lớn nhất thế giới của Nike về giày dép và quần áo trong năm 2025. Với 50% sản lượng giày dép và 28% sản lượng quần áo toàn cầu của Nike được sản xuất tại đây, Việt Nam không chỉ là “công xưởng” mà còn là động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và thu hút đầu tư nước ngoài (FDI). Bài viết này sẽ phân tích lý do Nike chọn Việt Nam, tác động kinh tế, và tiềm năng phát triển của ngành dệt may, da giày trong bối cảnh kinh tế Việt Nam 2025.
Vì sao Nike chọn Việt Nam là công xưởng lớn nhất?
Nike đã chuyển dịch sản xuất từ Trung Quốc sang Việt Nam từ những năm 2010, và đến năm 2025, Việt Nam tiếp tục giữ vững vị trí dẫn đầu nhờ các yếu tố sau:
Chi phí lao động cạnh tranh: Mức lương tối thiểu tại Việt Nam (khoảng 192,99 USD/tháng tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh) thấp hơn đáng kể so với Indonesia (316,92 USD/tháng) và Trung Quốc.
Cơ sở hạ tầng hiện đại: Các cảng biển lớn như Cảng Sài Gòn và Cái Mép – Thị Vải (cảng container lớn thứ 26 thế giới năm 2019) hỗ trợ xuất khẩu hiệu quả, giúp Nike tối ưu hóa chuỗi cung ứng.
Lực lượng lao động lành nghề: Với hơn 493.000 lao động tại 162 nhà máy của 98 nhà cung cấp Nike, Việt Nam cung cấp nguồn nhân lực dồi dào và tay nghề cao trong ngành dệt may, da giày.
Hiệp định thương mại tự do: Các hiệp định như EVFTA (với EU) và CPTPP (với Canada, Mexico) giúp hàng hóa từ Việt Nam được hưởng ưu đãi thuế quan, tăng sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế.
Quy mô sản xuất của Nike tại Việt Nam
Tính đến tháng 1/2025, Nike vận hành 162 nhà máy tại Việt Nam, tập trung chủ yếu ở khu vực phía Nam như TP. Hồ Chí Minh, Đồng Nai, Bình Dương, Long An, Tây Ninh, Tiền Giang, và Vĩnh Long. Các con số ấn tượng bao gồm:
Giày dép: Việt Nam sản xuất 50% tổng sản lượng giày dép của Nike toàn cầu, vượt xa Indonesia (27%) và Trung Quốc (18%).
Quần áo: Đóng góp 28% sản lượng quần áo, dẫn đầu so với Trung Quốc (16%) và Campuchia (15%).
Nhà cung cấp lớn: Các đối tác như Huali, Taekwang, Feng Tay, Chang Shin, Pou Chen, Ching Luh, Far Eastern, Paiho, Avery Dennison, và Regina Miracle đảm bảo chất lượng và quy mô sản xuất. Việt Tiến Garment Corporation là doanh nghiệp Việt Nam nổi bật, dù phần lớn cổ phần thuộc tập đoàn Malaysia.
Tác động kinh tế của Nike tại Việt Nam
Sự hiện diện của Nike không chỉ thúc đẩy ngành dệt may, da giày mà còn mang lại nhiều lợi ích kinh tế:
Tạo việc làm: Hơn 493.000 lao động được tuyển dụng tại các nhà máy Nike, góp phần giảm tỷ lệ thất nghiệp và nâng cao kỹ năng lao động.
Thu hút FDI: Nike là một trong những thương hiệu lớn giúp Việt Nam đạt 25,4 tỷ USD FDI trong năm 2024, tăng 9,4% so với năm trước.
Thúc đẩy xuất khẩu: Ngành dệt may và da giày đóng góp vào xuất siêu 14,08 tỷ USD trong 7 tháng đầu năm 2025, với các sản phẩm Nike xuất sang Mỹ, EU, và các thị trường lớn khác.
Phát triển hạ tầng: Nhu cầu vận chuyển hàng hóa của Nike thúc đẩy đầu tư vào cảng biển (tăng 40% chi tiêu công năm 2025) và logistics, đặc biệt tại các cảng như Cái Mép – Thị Vải và Lạch Huyện.
Thách thức và giải pháp
Dù đạt nhiều thành tựu, Nike tại Việt Nam vẫn đối mặt với một số thách thức:
Thuế quan từ Mỹ: Chính sách thuế quan đề xuất (46% với hàng Việt Nam) có thể ảnh hưởng đến chi phí xuất khẩu. Giải pháp: Đàm phán thương mại với Mỹ để giảm thuế xuống mức thấp hơn.
Thiếu hụt lao động: Một số nhà máy, như Vietnam Samho, thiếu khoảng 1.200 công nhân trong năm 2024. Giải pháp: Tăng cường đào tạo nghề và cải thiện phúc lợi để thu hút lao động.
Điều kiện lao động: Dù đã cải thiện, Nike cần tiếp tục đảm bảo môi trường làm việc an toàn và bền vững để tránh các chỉ trích như trong quá khứ (báo cáo năm 1997 về giờ làm và hóa chất).
Tương lai của Nike tại Việt Nam
Với chiến lược đầu tư cơ sở hạ tầng của Việt Nam, bao gồm đường sắt cao tốc Hà Nội – TP. Hồ Chí Minh (67 tỷ USD, hoàn thành 2035) và nâng cấp cảng biển (tăng năng lực 50% vào 2030), Nike sẽ tiếp tục hưởng lợi từ hệ thống logistics hiện đại và chi phí cạnh tranh. Ngoài ra, xu hướng chuyển đổi xanh (cảng xanh, năng lượng tái tạo theo Kế hoạch PDP8) phù hợp với cam kết bền vững của Nike, giúp thương hiệu này duy trì vị thế dẫn đầu tại Việt Nam.
Việt Nam không chỉ là công xưởng lớn nhất thế giới của Nike về giày dép và quần áo mà còn là động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và thu hút FDI. Với 162 nhà máy, 493.000 lao động, và các hiệp định thương mại tự do, Việt Nam tiếp tục củng cố vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu của Nike. Tuy nhiên, để duy trì lợi thế, cả Nike và Việt Nam cần vượt qua các thách thức về thuế quan, lao động, và phát triển bền vững.
Nguồn tham khảo:
Báo cáo tài chính Nike năm 2025
Vietnam Seaport Development
Public investment may contribute 1 per cent to GDP growth