Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và áp lực giảm phát thải ngày càng gia tăng, logistics xanh đã trở thành xu hướng tất yếu, định hình tương lai của ngành vận tải và chuỗi cung ứng toàn cầu. Theo báo cáo mới nhất từ The Business Research Company, thị trường logistics xanh toàn cầu đạt 1.290,66 tỷ USD vào năm 2024 và dự kiến chạm mốc 1.744,57 tỷ USD vào năm 2028, với tốc độ tăng trưởng bình quân hàng năm (CAGR) 7,8%. Bài viết này sẽ phân tích xu hướng logistics xanh, tác động đến doanh nghiệp Việt Nam và cách tận dụng cơ hội để bứt phá trong năm 2025.
Thị Trường Logistics Xanh Toàn Cầu: Số Liệu Từ The Business Research Company
Theo báo cáo của The Business Research Company, thị trường logistics xanh đã tăng trưởng vượt bậc từ 1.201,35 tỷ USD năm 2023 lên 1.290,66 tỷ USD năm 2024, đạt CAGR 7,4%. Dự báo năm 2025, thị trường sẽ đạt 1.395,1 tỷ USD với CAGR 8,1%, phản ánh sự chuyển đổi mạnh mẽ hướng tới các giải pháp bền vững trong ngành logistics.
Động lực thúc đẩy tăng trưởng
Quy định môi trường ngày càng nghiêm ngặt: Các quốc gia, đặc biệt là Liên minh châu Âu (EU), đặt mục tiêu giảm 90% lượng khí thải từ giao thông vận tải vào năm 2050. Cơ chế Điều chỉnh Biên giới Carbon (CBAM) của EU buộc các doanh nghiệp phải đáp ứng tiêu chuẩn xanh để tránh thuế bổ sung.
Nhu cầu từ người tiêu dùng: Người tiêu dùng ngày càng ưu tiên các thương hiệu áp dụng thực hành bền vững, thúc đẩy doanh nghiệp tích hợp logistics xanh vào chuỗi cung ứng.
Tiến bộ công nghệ: Công nghệ như trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT) và blockchain giúp tối ưu hóa tuyến vận chuyển, giảm phát thải và tăng hiệu quả. Theo Business Wire, thị trường AI trong vận tải và giao nhận đạt 3,1 tỷ USD vào năm 2023, tăng trưởng 19,4% so với năm trước.
Áp lực từ thương mại điện tử: Sự bùng nổ thương mại điện tử (dự kiến đạt 535 tỷ USD vào năm 2025) đòi hỏi các giải pháp logistics xanh để giảm thiểu 332.000 tấn bao bì, trong đó 171.000 tấn là bao bì nhựa tại Việt Nam.
Dự báo đến năm 2028
Báo cáo của The Business Research Company dự đoán thị trường logistics xanh sẽ tiếp tục tăng trưởng với CAGR 7,8% từ 2024-2028, nhờ vào:
Sự gia tăng sử dụng xe điện và năng lượng tái tạo (hydro, LNG) trong vận tải.
Đầu tư vào hạ tầng logistics thông minh, như kho bãi tự động và cảng xanh.
Các chính sách hỗ trợ từ chính phủ, như ưu đãi thuế cho doanh nghiệp áp dụng công nghệ xanh.
Tình Hình Logistics Xanh Tại Việt Nam
Ngành logistics Việt Nam đóng góp 4 – 5% GDP, với tốc độ tăng trưởng bình quân 14 – 16%/năm và kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 786,29 tỷ USD vào năm 2024. Việt Nam đứng thứ 43/160 quốc gia trong bảng xếp hạng chỉ số hiệu quả logistics (LPI) của Ngân hàng Thế giới (WB) và thứ 10/50 thị trường logistics mới nổi theo Agility. Tuy nhiên, ngành logistics Việt Nam đang đối mặt với thách thức lớn trong việc chuyển đổi xanh.
Thực trạng
Phát thải carbon cao: Ngành vận tải và logistics chiếm khoảng 24% lượng khí thải CO2 toàn cầu, trong đó vận tải đường bộ tại Việt Nam chiếm 75% tổng lượng hàng hóa vận chuyển, gây áp lực lớn lên môi trường.
Hạ tầng lạc hậu: Hệ thống kho bãi xuống cấp, thiếu trạm sạc cho xe điện và kết nối giao thông chưa tối ưu (chỉ 2% hàng hóa vận chuyển qua đường sắt).
Chi phí đầu tư lớn: Chuyển đổi sang phương tiện xanh (xe điện, tàu chạy bằng hydro) đòi hỏi chi phí cao, gây khó khăn cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME), chiếm 90% ngành logistics Việt Nam.
Cơ hội cho doanh nghiệp Việt Nam
Tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu: Các hiệp định thương mại tự do (EVFTA, CPTPP, RCEP) yêu cầu tiêu chuẩn xanh, tạo cơ hội cho doanh nghiệp Việt Nam đáp ứng các thị trường lớn như EU, Mỹ và Nhật Bản.
Hỗ trợ từ chính phủ: Chính phủ Việt Nam cam kết đạt Net Zero vào năm 2050, với các chính sách như giảm 2% thuế VAT, ưu đãi tín dụng xanh và đầu tư hạ tầng logistics thông minh.
Sự kiện quốc tế: FIATA World Congress 2025 tại Hà Nội là cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam kết nối với các đối tác toàn cầu, học hỏi kinh nghiệm về logistics xanh.
Thương mại điện tử bùng nổ: Với thị trường thương mại điện tử đạt 25 tỷ USD năm 2024 (tăng 20% so với 2023), các doanh nghiệp logistics xanh có thể đáp ứng nhu cầu giao hàng bền vững của người tiêu dùng.
Giải Pháp Để Doanh Nghiệp Việt Nam Tận Dụng Logistics Xanh
Để đón đầu xu hướng logistics xanh và tận dụng cơ hội từ thị trường toàn cầu, doanh nghiệp Việt Nam cần thực hiện các bước sau:
Đầu tư vào công nghệ xanh
Xe điện và năng lượng tái tạo: Áp dụng xe tải điện và năng lượng hydro cho vận tải đường dài. Ví dụ, DHL và UPS đã triển khai xe điện tại các khu vực đô thị, giảm chi phí nhiên liệu và phát thải.
AI và IoT: Sử dụng AI để tối ưu hóa tuyến đường vận chuyển, giảm 10-15% lượng khí thải. IoT giúp giám sát hiệu quả kho bãi và container, tiết kiệm năng lượng.
Blockchain: Minh bạch hóa chuỗi cung ứng, đáp ứng tiêu chuẩn ESG (Môi trường, Xã hội, Quản trị) của các thị trường quốc tế.
Nâng cấp hạ tầng logistics
Kho bãi thông minh: Đầu tư vào kho tự động hóa, sử dụng robot và hệ thống quản lý năng lượng hiệu quả. Theo Mordor Intelligence, thị trường robot kho bãi toàn cầu dự kiến đạt CAGR 17,7% từ 2024-2029.
Kết nối đa phương thức: Tăng cường vận tải đường thủy và đường sắt, vốn có mức phát thải thấp hơn đường bộ.
Hợp tác và đào tạo
Hợp tác quốc tế: Tham gia các sự kiện như FIATA World Congress 2025 để học hỏi từ các công ty lớn như Maersk hay DB Schenker.
Đào tạo nhân lực: Xây dựng đội ngũ chuyên gia về logistics xanh, đáp ứng yêu cầu công nghệ và tiêu chuẩn quốc tế.
Áp dụng bao bì xanh
Sử dụng bao bì tái chế hoặc phân hủy sinh học để giảm 171.000 tấn bao bì nhựa từ thương mại điện tử. Theo Mordor Intelligence, thị trường bao bì xanh đạt 282,75 tỷ USD năm 2024, dự kiến tăng lên 411,81 tỷ USD vào năm 2029 (CAGR 7,81%).
Tận dụng chính sách hỗ trợ
Tham gia các chương trình tín dụng xanh và ưu đãi thuế từ chính phủ.
Đáp ứng tiêu chuẩn CBAM của EU để tránh thuế bổ sung khi xuất khẩu sang thị trường này.
Thách Thức Và Cách Vượt Qua
Thách thức
Chi phí đầu tư cao: Xe điện và hạ tầng xanh đòi hỏi vốn lớn, khó khăn cho SME.
Thiếu hạ tầng: Hệ thống trạm sạc và kho bãi hiện đại còn hạn chế.
Nhận thức chưa đầy đủ: Nhiều doanh nghiệp chưa hiểu rõ lợi ích và cách triển khai logistics xanh.
Giải pháp
Hợp tác công-tư: Chính phủ cần đầu tư vào hạ tầng trạm sạc và cảng xanh, đồng thời cung cấp hỗ trợ tài chính cho SME.
Tăng cường nhận thức: Tổ chức hội thảo và đào tạo về logistics xanh, như các chương trình của Hiệp hội Doanh nghiệp Dịch vụ Logistics Việt Nam (VLA).
Tài trợ từ quốc tế: Tận dụng các quỹ xanh từ Ngân hàng Thế giới hoặc ADB để hỗ trợ chuyển đổi.
Logistics xanh không chỉ là xu hướng mà còn là yêu cầu bắt buộc để doanh nghiệp Việt Nam hội nhập vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Với thị trường logistics xanh toàn cầu dự kiến đạt 1.744,57 tỷ USD vào năm 2028 và sự hỗ trợ từ chính phủ, đây là thời điểm vàng để doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ xanh, nâng cấp hạ tầng và đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế. Bằng cách đón đầu xu hướng, doanh nghiệp Việt Nam có thể nâng cao năng lực cạnh tranh, thu hút đầu tư và góp phần đạt mục tiêu Net Zero 2050. Hãy hành động ngay hôm nay để biến logistics xanh thành lợi thế chiến lược!
Thông tin được tổng hợp với sự hỗ trợ từ AI, đã được biên tập viên xem xét.