Ngày 24/11/2025, Trung Quốc chính thức đưa tranh chấp với Nhật Bản liên quan đến phát ngôn của Thủ tướng Sanae Takaichi về Đài Loan lên Liên Hợp Quốc và tuyên bố “sẵn sàng bảo vệ bản thân”. Sự kiện này đẩy căng thẳng địa chính trị eo biển Đài Loan lên mức cao mới, khiến nhiều người lo ngại về nguy cơ gián đoạn tuyến hàng hải quan trọng nhất châu Á. Với ngành dệt may Việt Nam, ngành xuất khẩu đạt mục tiêu 47 – 48 tỷ USD năm 2025, câu hỏi lớn nhất hiện nay là: Liệu căng thẳng Trung-Nhật có làm “đứt gãy” chuỗi cung ứng sợi, vải và đơn hàng của doanh nghiệp Việt?
Eo biển Đài Loan là “yết hầu” của ngành dệt may Việt Nam
Hơn 50% nguyên liệu dệt may (sợi, vải, phụ liệu) nhập từ Trung Quốc đi qua eo biển Đài Loan. 17% máy móc, công nghệ dệt nhuộm cao cấp đến từ Đài Loan và Nhật Bản cũng phụ thuộc tuyến đường này. 11 tháng năm 2025, Việt Nam nhập khẩu 12,7 tỷ USD nguyên liệu dệt may, phần lớn đi qua khu vực đang căng thẳng.
Nếu xảy ra phong tỏa hoặc tàu tránh tuyến (tương tự kịch bản Biển Đen 2022), thời gian vận chuyển có thể tăng 2-4 tuần, chi phí container tăng ngay 20-30%.
4 tác động trực tiếp đến ngành dệt may Việt Nam
Tác động | Mức độ ảnh hưởng | Thời gian dự kiến |
| Chi phí logistics tăng | Cao | Ngay lập tức (Q4/2025 – Q1/2026) |
| Giá sợi polyester tăng 10 – 15% | Trung bình – Cao | Từ tháng 12/2025 |
| Đơn hàng Nhật Bản & Hàn Quốc chững lại | Trung bình | Q1/2026 |
| Đơn hàng Mỹ, EU tăng mạnh (chuyển dịch từ TQ) | Cao (tích cực) | 2026 – 2028 |
Rủi ro và Cơ hội “vàng”
Rủi ro lớn nhất: Đứt nguồn cung sợi vải cuối năm
- Quý IV hàng năm chiếm 40% kim ngạch xuất khẩu dệt may.
- Biên lợi nhuận ngành chỉ 5 – 7%, trong khi chi phí nguyên liệu đã tăng 8 – 12% từ đầu năm.
- Doanh nghiệp nhỏ và vừa (chiếm 70%) có thể mất 10-20% đơn hàng nếu thiếu nguyên liệu đúng hạn.
Cơ hội “vàng” từ chiến lược China+1
- Các tập đoàn lớn như Adidas, Nike, Uniqlo đang tăng tỷ lệ đặt hàng tại Việt Nam lên 40 – 50%.
- HP (Đài Loan) công bố di dời 90% sản xuất sang Việt Nam cuối 2025.
- Thị phần dệt may Việt Nam tại Mỹ đã tăng từ 15% lên gần 20% chỉ trong 18 tháng qua.
Căng thẳng càng lớn thì dòng vốn và đơn hàng dịch chuyển về Việt Nam càng nhanh.
Doanh nghiệp dệt may Việt Nam cần làm gì ngay lúc này?
Ngắn hạn (tháng 12/2025 – 3/2026):
- Dự trữ nguyên liệu ít nhất 3 – 6 tháng.
- Đa dạng tuyến logistics: Ấn Độ Dương, cảng Colombo, Singapore.
- Đàm phán điều khoản “force majeure” và giá cố định với đối tác Trung Quốc – Đài Loan.
Dài hạn (2026 – 2030):
- Đẩy mạnh nội địa hóa tỷ lệ nguyên liệu từ 50% → 60% (theo chỉ đạo Chính phủ).
- Đầu tư công nghệ xanh, dệt nhuộm tuần hoàn để đón đơn hàng EU (CBAM).
- Tăng cường nhập khẩu từ Ấn Độ, Indonesia, Thổ Nhĩ Kỳ.
Căng thẳng Trung-Nhật về Đài Loan ngày 24/11/2025 là “con dao hai lưỡi” đối với ngành dệt may Việt Nam:
- Ngắn hạn: áp lực chi phí và logistics tăng mạnh.
- Dài hạn: cơ hội lịch sử để Việt Nam vượt Thái Lan, Bangladesh, trở thành công xưởng dệt may số 2 thế giới (sau Trung Quốc).
Doanh nghiệp nào hành động nhanh, đa dạng hóa nguồn cung và tuyến vận chuyển ngay từ bây giờ sẽ là người hưởng lợi lớn nhất trong “cơn bão” địa chính trị này.